Τι σημασία έχει ο...τόνος;

Ο τόνος στην ελληνική γλώσσα έχει μεγάλη σημασία. Κι αυτό εξαιτίας του διαφοροποιητικού του ρόλου. Έχει δηλαδή τη δύναμη να διαφοροποιεί σημασιολογικά δύο μορφολογικά όμοιες λέξεις. Αν για παράδειγμα κάποιος μας πει ότι ζει στο νόμο ( όχι στο νομό)Αττικής, σίγουρα θα τον κοιτάξουμε...περίεργα. Υπάρχουν, λοιπόν, ζεύγη όμοιων φαινομενικά λέξεων, που όμως έχουν διαφορετική εντελώς σημασία χάρη στο διαφορετικό τονισμό τους. Έκτος από το νόμος - νομός, που είδαμε παραπάνω, άλλα τέτοια ζεύγη είναι: πότε - ποτέ, μόνος - μονός, δίπλα - διπλά, μίσος - μισός κ.α.Προσοχή, λοιπόν στον...τόνο! Διαβάστε περισσότερα...

"Τι σημαίνει α.α.;"

Ορισμένες λέξεις γράφονται συχνά συντομευμένες, γι' αυτό και λέγονται συντομογραφίες.Κάποιες είναι πιο συχνές στη χρήση τους και τις γνωρίζουν οι περισσότεροι. Άλλες όμως χρησιμοποιούνται πιο σπάνια κι όταν τις συναντά κανείς αναρωτιέται για παράδειγμα:"Τι σημαίνει αυτό το α.α.;"
Ας δούμε λοιπόν κάποιες απ' αυτές και τη σημασία τους:

κ.ο.κ. = και ούτω καθεξής
πρβλ. = παράβαλε
α.α. = αντ' αυτού
φφ. = φύλλα
δρ. = διδάκτωρ
ο.π. = όπου παραπάνω
στ. = στίχος
ώ. = ώρα
αρ. = αριθμός
κκ. = κύριοι, κυρίες
αγ. = άγιος
Διαβάστε περισσότερα...

Τι παθαίνουν κι αυτά τα φωνήματα!

Πρώτα απ' όλα, φωνήματα ονομάζονται οι ελάχιστες μονάδες ήχου κάθε γλώσσας που λειτουργούν διακριτικά, δηλ. διακρίνουν σημασίες, π.χ. κάτι, μάτι. Η εναλλαγή των δύο πρώτων στοιχείων στις δύο αυτές λέξεις δημιουργεί διαφορετικές σημασίες. Τα φωνήματα δεν πρέπει να ταυτίζονται με τους φθόγγους μιας γλώσσας, γιατί οι φθόγγοι δεν έχουν πάντοτε διακριτική λειτουργία.
Συχνά, κατά τους συνδυασμούς των φωνημάτων, εμφανίζονται αλλαγές στους φθόγγους που σχηματίζουν φωνήματα, οι οποίες επηρεάζουν τη φωνολογική δομή είτε των μορφημάτων είτε και των λέξεων. Πρόκειται για τα γνωστά πάθη φωνημάτων,

τα οποία διακρίνονται σε πάθη φωνηέντων και πάθη συμφώνων.

*ΠΑΘΗ ΦΩΝΗΕΝΤΩΝ

Τα πάθη των φωνηέντων εμφανίζονται κυρίως στον προφορικό λόγο και στη λογοτεχνική γλώσσα, ιδιαίτερα στην ποίηση και στα θεατρικά κείμενα. Ποια είναι αυτά;

1. Η συνίζηση: το φαινόμενο στο οποίο δυο συνεχόμενα φωνήεντα μιας λέξης προφέρονται μαζί σε μια συλλαβή, π.χ. εννέα -> εννιά

2. Η συναίρεση: η ένωση σε ένα φωνήεν δύο γειτονικών φωνηέντων που βρίσκονται στην ίδια λέξη, π.χ. μιλάει -> μιλά

3. Η έκθλιψη: η αποβολή του τελικού φωνήεντος μιας λέξης, όταν η επόμενη αρχίζει από φωνήεν, π.χ. με άλλους -> μ' άλλους

4. Η αφαίρεση: η αποβολή του αρχικού φωνήεντος μιας λέξης, όταν η προηγούμενη τελειώνει σε φωνήεν, π.χ. σου είπα -> σου 'πα

5. Η συγκοπή: η αποβολή ενός φωνήεντος ανάμεσα σε δύο σύμφωνα, π.χ. κορυφή -> κορφή

6. Η αποκοπή: η αποβολή του τελικού φωνήεντος μιας λέξης, όταν η επόμενη αρχίζει από σύμφωνο, π.χ. φέρε το-> φερ' το

7. Η αποβολή: (ανήκει στην κατηγορία των αλλαγών που σχετίζονται με τα αρχικά φωνήεντα μιας λέξης. Συγκεκριμένα:) όταν χάνεται το αρχικό φωνήεν, π.χ. εβδομάδα -> βδομάδα

8. Η πρόταξη: (ανήκει στην κατηγορία των αλλαγών που σχετίζονται με τα αρχικά φωνήεντα μιας λέξης. Συγκεκριμένα:) όταν προστίθεται ένα φωνήεν στην αρχή της λέξης, π.χ. μασχάλη -> αμασχάλη

9. Η αλλαγή: (ανήκει στην κατηγορία των αλλαγών που σχετίζονται με τα αρχικά φωνήεντα μιας λέξης. Συγκεκριμένα:) όταν αλλάζει το αρχικό φωνήεν μιας λέξης, π.χ. επάνω -> απάνω

*ΠΑΘΗ ΣΥΜΦΩΝΩΝ

1. Η αποβολή: η αποβολή του γ ανάμεσα σε δύο φωνήεντα, π.χ. λέγω -> λέω

2. Η ανάπτυξη: η προσθήκη του γ ανάμεσα σε δύο φωνήεντα, π.χ. έκαιε -> έκαιγε

3. Το ένρινο ν:
(α.) μπροστά από τα: κ, γ, χ, ψ τρέπεται σε γ, π.χ. γράφω -> συν-γράφω -> συγγράφω
(β.) μπροστά από τα: π, β, φ, ψ τρέπεται σε μ, π.χ. πνέω -> ἐν-πνέω -> ἐμπνέω
(γ.) μπροστά από τα: μ, λ, ρ, συνήθως αφομοιώνεται με αυτά, δηλαδή γίνεται ίδιο με αυτά, π.χ. ὠξυν-μένος -> ὠξυμμένος

Διαβάστε περισσότερα...

Ο σκοπός

Στα Λατινικά το τελικό αίτιο φανερώνει το σκοπό για τον οποίο γίνεται κάτι και εξαρτάται από ρήματα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας.

Ο σκοπός (ή αλλιώς το τελικό αίτιο) στη λατινική μπορεί να εκφραστεί με τους ακόλουθους τρόπους:

1. με αιτιατική του σουπίνο, π.χ. complures praedonum duces forte salutatum ad eum venerunt.

2. ad, in + αιτιατική του γερουνδίου (εμπρόθετη), π.χ. complures praedonum duces forte ad eum venerunt ad salutandum.

3. causa, gratia + γενική του γερουνδίου, π.χ. . complures praedonum duces forte ad eum venerunt salutandi causa.

4. αναφορική - τελική πρόταση (εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία qui-quae-quod), π.χ. . complures praedonum duces forte ad eum venerunt qui salutarent 5. τελική πρόταση (εισάγεται με τον τελικό σύνδεσμο ut ή ne), π.χ. . complures praedonum duces forte ad eum venerunt ut salutarent. Διαβάστε περισσότερα...

Συλλαβισμός - Ο χωρισμός των λέξεων

Όταν γράφουμε συχνά παρουσιάζεται η ανάγκη να χωρίσουμε μια λέξη, αλλάζοντας γραμμή. Πώς όμως χωρίζουμε σωστά τη λέξη;Θυμάστε τον κανόνα του συλλαβισμού;

Συλλαβισμός είναι η διαδικασία χωρισμού των λέξεων σε συλλαβές. Η διαδικασία χρησιμοποιείται στον γραπτό λόγο, όταν πρέπει να χωρίσουμε μια λέξη, επειδή αυτή δε χωράει σε μία σειρά και χρειάζεται με μεταφερθεί στην επόμενη. Συγκεκριμένα:
• Όταν ένα σύμφωνο βρίσκεται ανάμεσα σε δύο φωνήεντα συλλαβίζεται με το δεύτερο φωνήεν, π.χ. α- γά -πή .
• Όταν δύο σύμφωνα βρίσκονται ανάμεσα σε δύο φωνήεντα συλλαβίζονται με το δεύτερο φωνήεν, αν από αυτά τα σύμφωνα αρχίζει ελληνική λέξη, π.χ. βι – βλί –ο (βλάβη). Αν δεν αρχίζει ελληνική λεξη, το πρώτα από αυτά τα δύο σύμφωνα συλλαβίζεται με την προηγούμενη συλλαβή και τοδεύτερο με την επόμενη, π.χ. σύμ – φω – νο.
• Όταν τρία ή περισσότερα σύμφωνα βρίσκονται ανάμεσα σε δύο φωνήεντα, συλλαβίζονται με το δεύτερο φωνήεν, αν από τα δύο πρώτα από αυτά αρχίζει ελληνική λέξη, π.χ. ε – χθρι – κός (εχθές).Αν δεν αρχίζει ελληνική λέξη το πρώτο από αυτά συλαβίζεται με το πρώτο φωνήεν και τα υπόλοιπα με το δεύτερο φωνήεν, π.χ. αν – θρω –πιά.
• Τα δίψηφα γράμματα, οι δίθφογγοι και οι συνδυασμοί αυ και ευ θεωρούνται ένα γράμμα και δεν χωρίζονται, π.χ. έ – ντο – μο.
• Τα όμοια σύμφωνα χωρίζονται, π.χ. γράμ – μα.
• Οι σύνθετες λέξεις ακολουθούν τους παραπάνω κανόνες. Διαβάστε περισσότερα...

Το δίλημμα του τελικού -ν

Συχνά ερχόμαστε αντιμέτωποι με το δίλημμα του τελικού - ν: "χρειάζεται εδώ ή όχι;","διατηρείται άραγε το -ν πριν το κ;" Το τελικό αυτό - ν κατέχει τη δική του σημαντική θέση στην ιστορία της ελληνικής γλώσσας και σήμερα ακόμη πολλοί είναι οι επικριτές του και πολλοί οι οπαδοί του. Εμείς δεν έχουμε παρά να θυμηθούμε και να συνεχίσουμε να χρησιμοποιούμε τον απλό κανόνα της γραμματικής.
Το Τελικό –ν σε μερικές λέξεις άλλοτε διατηρείται κι άλλοτε χάνεται. Ποιες είναι αυτές οι λέξεις;

• Το άρθρο τον/την
• Η προσωπική αντωνυμία του τρίτου προσώπου αυτήν/αυτόν, την/τον
• Τα μόρια δεν και μην

Πότε αυτές διατηρούν το τελικό –ν; Όταν ή ακόλουθη λέξη αρχίζει:
• Από φωνήεν
• Από τα σύμφωνα κ, π, τ
• Από τα δίψηφα μπ, ντ, γκ
• Από τα διπλά ξ, ψ π.χ. τον κύριο, την ξέρω, δεν ψάχνω, την μπότα

Πότε χάνουν το τελικό –ν;
Όταν η ακόλουθη λέξη αρχίζει από τα υπόλοιπα σύμφωνα (β, γ, δ, ζ, θ, ,λ, μ, ν, ρ, σ, φ, χ, )
π.χ. τη δασκάλα,δε θυμάμαι, μη φύγεις

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:

1. Στον γραπτό λόγο το τελικό –ν διατηρείται πάντα στο αρσενικό γένος του οριστικού (τον) και αόριστου άρθρου (έναν) για να αποφεύγεται η σύγχυση με τα αντίστοιχα ουδετέτοθ γένους (το, ένα). π.χ. τον νέο (άντρα) αλλά το νέο (είδηση) έναν νέο (άντρα) αλλά ένα νέο (είδηση)
2. Το τελικό –ν διατηρείται πάντα:
• στο άρθρο των
• στην προσωπική αντωνυμία του τρίτου προσώπου (αυτόν, τον)
• στο τροπικό επίρρημα σαν π.χ. των φίλων μου, φώναξέ τον, σαν θάλασσα Διαβάστε περισσότερα...